Hititler, MÖ 2000 civarında ya da daha önce Anadolu'ya giren Hint-Avrupa kökenli bir halktır. Anadolu'ya geldiklerinde bölgede Hattiler ve Hurrilerin yanı sıra Asur ticaret kolonileri bulunmaktaydı. Hititler bu kültürlerle iç içe geçerek özgün bir sentez oluşturdular.
Hitit dilinin dilbilimsel önemi büyüktür: Hint-Avrupa dil ailesinin en eski yazılı temsilcisi olması nedeniyle, linguistlerin bu dil ailesinin tarihsel evrimi hakkındaki anlayışını köklü biçimde değiştirmiştir.
MÖ 1274'te Suriye'deki Kadeş kenti yakınlarında gerçekleşen muharebe, Hitit-Mısır çatışmasının doruk noktasını temsil etmektedir. Hitit Büyük Kralı III. Hattuşili ile Mısır Firavunu II. Ramses'in (Ramses Büyük) komuta ettiği bu muharebe, antik çağın en büyük savaş araçları karşılaşmalarından biri olarak kabul edilmektedir. Her iki taraf da büyük güçlerle karşılaştı; savaş kesin bir sonuç vermeden bitti.
Kadeş Muharebesi'nin ardından yaklaşık 15 yıl süren müzakereler sonucunda, MÖ 1259'da iki büyük güç arasında tarihte bilinen ilk yazılı barış antlaşması imzalandı.
Antlaşmanın hem Hititçe hem de Mısır hiyeroglifleriyle kaleme alınmış iki versiyonu mevcuttur. Hititçe versiyon Hattuşa'daki kil tabletlerde, Mısır versiyonu ise Karnak Tapınağı'nın duvarlarında bulunmuştur. Antlaşmanın kopyası bugün BM New York merkezinde sergilenmektedir.
Hititler, Mezopotamya dışındaki en erken kapsamlı hukuk kodlarından birine sahipti. Hitit hukukunun Hamurabi Kanunları'ndan önemli farklılıklar taşıdığı görülmektedir: Cezalar genel olarak daha az bedensel ve ölüm cezasına daha az başvuran bir nitelik taşımaktadır.
Yönetim açısından Hitit devletinde büyük kral, krallığın görevli valileri (büyük prensler), feodal beyler ve bürokratik yapı bir arada işlev görmekteydi.
Hitit dini son derece kapsayıcı bir yapıya sahipti. Hattilerden, Hurrilerden ve Mezopotamya geleneklerinden alınan tanrılar Hitit panteonuna dahil edildi. Bu yaklaşım Hititlerce kendileri de fark etmişti ve yazıtlarda "Bin Tanrılı Halk" olarak kendilerini tanımlamaktaydılar.
En önemli tanrılar: Fırtına Tanrısı Tarhun (Zeus ile özdeşleştirilir), Güneş Tanrıçası Arinna, Savaş Tanrısı ve çeşitli doğa tanrıları.
**Temel Bilgiler** - **Başkent:** Hattuşa (Boğazköy, Çorum) - **Süre:** MÖ ~1650–1200 - **Dil:** Hititçe (Hint-Avrupa dilinin en eski yazılı örneği) - **Yazı:** Çivi yazısı ve Hitit hiyeroglifi - **Anahtar belgeler:** ~30.000 kil tablet
MÖ 1200 civarında Hitit İmparatorluğu, Doğu Akdeniz'in pek çok büyük gücüyle birlikte çöküşe geçti. Hattuşa yakılıp yıkıldı. Bu ani ve kapsamlı çöküşün nedenleri hâlâ tartışılmaktadır: Deniz Kavimleri istilaları, iç siyasi çalkantılar, iklim değişikliği, kıtlık ve ticaret ağlarının bozulması önerilen başlıca faktörler arasındadır.
İmparatorluk Neden Çöktü?
Çöküş açıklamaları arasında kesin bir konsensüs yoktur. Deniz Kavimleri saldırılarına odaklanan geleneksel yorum, günümüzde çok faktörlü açıklamalarla zenginleştirilmektedir.
---